الشيخ محمد تقي بهجت
353
جامع المسائل ( فارسي )
اذن و ابراء است ما دام كه به نحو شرط در ضمن عقد اجاره ، شرط برائت نشده باشد . و در صورت ضمان ( مثل صورت عدم اذن ) ضامن است از مال خودش مثل سائر موارد شبه عمد . عدم ضمان در مجرد اخبار طبيب و در صورت عدم مباشرت طبيب و عدم تغرير بلكه مجرد اخبار به مقتضاى امارات و ظنون عقلائيه ، اظهر عدم ضمان طبيب است اگر چه عمل ، به اعتماد به قول او انجام شده باشد . و در صورت عدم ظنّ به استناد تلف به علاج طبيب اظهر عدم ضمان است مطلقاً يعنى اگر چه بدون اذن بوده . جواز اقسام معالجات و اظهر جواز اقسام معالجات است بر طبق ظنون عقلائيه و تجربيّات اگر چه علميه و اجتهاديه نباشد . معالجه به آن چه در غير معالجه جائز نيست و در علاج طبيب به طريقى كه در غير مقام علاج ، جائز نيست مثل قطع عضو يا داغ كردن محلى از بدن يا شكافتن دُمّل و سائر عمليات متداوله و نحو آنها - ن احوط اقتصار به صورت غلبهء احتمال شفاء از مرض مخصوص مثل جرح ، بر عدم ، و عدم تأثير در احداث احتمال تلف نفس يا بليّهء ديگرى در سائر اعضاء است ؛ مگر آن كه احتمال مقابل ، مماثل و مرجوح باشد نه مخوفتر يعنى اقرب به هلاك يا فاسدتر ، اگر چه احتمال آنها مرجوحتر باشد از احتمال شفاء از مرض مخصوص ؛ مگر آن كه احتمال اداء بقاء مرض مخصوص به تلف يا فاسدتر از مقابل ، اقوى باشد از احتمال تلف به سبب علاج يا حدوث مرض ديگرى كه فاسدتر است ؛ بلكه در صورت ترجيح احتمال يا محتمل ، بر عكس در مقابل ، احتياط ترك نشود . تلف مستند به انقلاب نائم غير ظئر 3 - نائم غير ظئر اگر به انقلاب او در خواب ، نفسى يا طرفى تلف شد و مستند به او